Nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác giáo dục, đào tạo tại Trường Đại học PCCC giai đoạn hiện nay

Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, nhu cầu về thông tin, tri thức đã và đang trở thành động lực vật chất có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Trong các nguồn thông tin, tri thức đáp ứng nhu cầu thực tiễn đặt ra thì thư viện là nơi cung cấp nguồn thông tin quan trọng, đầy đủ, toàn diện, phong phú và đa dạng nhất. Bởi đó là những thông tin đã được sàng lọc, có cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học, được tích lũy lâu dài và được kiểm chứng qua thực tiễn. Xác định rõ điều đó, những năm qua, Đảng, Nhà nước luôn dành sự quan tâm đầu tư cho các hoạt động thông tin – thư viện. Ngày 06/5/2009, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 581/QĐ-TTg “Về chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020”. Thủ tướng khẳng định: “Mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của thư viện nước ta là kết hợp giữa thư viện truyền thống và thư viện điện tử (thư viện số), trong đó, việc sử dụng máy tính để lưu trữ, khai thác thông tin và xây dựng thư viện là xu hướng quan trọng nhất trong việc phát triển tự động hóa các thư viện”.

 

Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đã được Bộ Công an triển khai thực hiện nghiêm túc đối với các thư viện trong hệ thống các học viện, trường CAND nói chung và Trường Đại học PCCC nói riêng. Trước bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0) và sự phát triển của nền kinh tế tri thức đòi hỏi các nhà trường nói chung, các trường CAND nói riêng, trong đó có hệ thống các thư viện phải không ngừng vận động, nâng cao hiệu quả hoạt động để thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn đặt ra.

 

Đối với bất kỳ một quốc gia, hay một trường đại học nào, ở bất cứ giai đoạn lịch sử nào, thư viện đều có vị trí và vai trò hết sức quan trọng. Thư viện là nơi cung cấp nguồn lực thông tin để thỏa mãn nhu cầu thông tin cho bạn đọc, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và hiệu quả cao đối với hoạt động nghiên cứu khoa học. Thư viện là nơi cung cấp giáo trình, tài liệu tham khảo, nguồn học liệu, tạo ra không gian cho việc đọc sách và tìm kiếm thông tin của người dạy và người học, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập. Thư viện là nơi cung cấp nguồn thông tin quan trọng nhất trong nhà trường. Trong các nguồn thông tin từ các giảng viên, từ các cuộc thảo luận, hội thảo khoa học, từ các cơ sở thực nghiệm, từ thực tiễn xã hội,… thông tin từ thư viện sẽ là quan trọng nhất, đầy đủ, toàn diện, phong phú và đa dạng nhất. Vì đó là những thông tin đã được sàng lọc, có cơ sở pháp lý và cơ sở khoa học, được tích lũy lâu dài và được kiểm nghiệm qua thực tiễn.

 

Thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0). Đây là cuộc CMCN đã và đang diễn ra trên toàn cầu, tác động trực tiếp tới tất cả các lĩnh vực của đời sống, kinh tế, xã hội, văn hóa, ngành thông tin – thư viện không ngoại lệ. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã, đang và sẽ tạo cho ngành thông tin – thư viện một số cơ hội và thách thức mới.

 

Về cơ hội: vị thế và vai trò của thư viện sẽ lớn hơn, tuyệt vời hơn so với thư viện truyền thống. Việc số hóa tài liệu sẽ giúp giảm thiểu đáng kể diện tích, không gian lưu trữ trong thư viện. Việc bảo quản, duy trì tuổi thọ của tài liệu truyền thống lâu hơn. Dễ dàng mở rộng phạm vi cộng đồng người sử dụng tài nguyên thông tin. Tiện ích trong việc truy xuất tìm kiếm thông tin ở bất kỳ đâu, vào bất kỳ thời điểm nào nhanh chóng, dễ dàng. Thuận lợi trong việc chia sẻ nguồn tài nguyên thông tin của thư viện với các thư viện khác. Giảm thiểu tối đa sức người, sức của cho việc quản lý nguồn tài nguyên thông tin truyền thống. Góp phần nhanh chóng tái tạo thông tin mới có giá trị gia tăng cao hơn…

 

Về thách thức: cách mạng công nghiệp 4.0 cũng đặt ra nhiều thách thức cho các thư viện đại học về: an toàn thông tin; bảo mật thông tin, nhất là khi dữ liệu sẽ ở khắp mọi nơi; đảm bảo chất lượng và sự trong sạch của dữ liệu; nhân viên thư viện phải có thêm nhiều phẩm chất, trình độ và kỹ năng mới ngoài các nghiệp vụ thư viện thông thường.

 

Như vậy, CMCN 4.0 đã và đang đặt ra cho hệ thống thông tin – thư viện nói chung nhiều bài toán cần nhanh chóng tìm ra giải pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.

 

Được tách và thành lập từ Phòng Quản lý Khoa học và đào tạo sau đại học của Trường Đại học PCCC theo Quyết định số 188/QĐ-BCA, ngày 14/01/2010 của Bộ trưởng Bộ Công an, Trung tâm Lưu trữ và Thư viện Trường Đại học PCCC có chức năng nhiệm vụ tham mưu, giúp Hiệu trưởng thống nhất quản lý và tổ chức thực hiện các mặt công tác về thư viện; quản lý khai thác hạ tầng công nghệ thông tin; lưu trữ; bảo mật; chế bản, in, phát hành sách, giáo trình, tài liệu của trường theo quy định của Nhà nước, Bộ Công an và nhà trường. Trải qua 10 năm hoạt động (2010 – 2020), dưới sự lãnh đạo thường xuyên và trực tiếp của Đảng ủy, Ban Giám hiệu, Trung tâm Lưu trữ và Thư viện đã không ngừng trưởng thành và phát triển về nhiều mặt. Đến nay, tổng diện tích sử dụng của thư viện nhà trường tại 3 cơ sở là 1.210m2. Trong đó, diện tích dành cho phòng đọc là 523m2.

 

Thư viện Trường Đại học PCCC hiện nay đang sở hữu nguồn tài liệu đa dạng với nhiều lĩnh vực tri thức và nhiều ngôn ngữ khác nhau như: tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Trung… Với 4.697 tên sách, tương ứng với 117.425 cuốn; trong đó: sách giáo trình 393 tên với 95.817 cuốn, sách tham khảo 810 tên với 4.980 cuốn, sách chính trị 1.636 tên với 8.186 cuốn, sách mật 284 tên với 1.731 cuốn, tư liệu 28 tên với 2.425 cuốn, sách ngoại văn 568 tên với 1.350 cuốn, sách văn học 978 tên với 2.936 cuốn, báo – tạp chí 44 tên, bao gồm cả báo tiếng Việt và tiếng nước ngoài (trong đó có 01 tạp chí do trường xuất bản – Tạp chí PC&CC), luận văn: 316 cuốn, luận án: 51 cuốn, đề tài nghiên cứu khoa học: 885 cuốn, đồ án tốt nghiệp: 2.367 cuốn. Bên cạnh loại hình tài liệu truyền thống được xuất bản dưới dạng in ấn, thư viện còn có cả loại hình tài liệu hiện đại như: CD-Rom, các cơ sở dữ liệu (CSDL) trực tuyến.

 

Với 24 cán bộ, chiến sỹ trong biên chế tại 3 cơ sở đào tạo của nhà trường, với tinh thần và thái độ phục vụ bạn đọc nhiệt tình, cởi mở, thân thiện, tạo sự thoải mái cho bạn đọc khi đến thư viện, trong 10 năm qua, thư viện Trường Đại học PCCC đã đạt được nhiều kết quả trong hoạt động, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác giáo dục, đào tạo của nhà trường. Đã từng bước hiện đại hóa công tác tư liệu, giáo khoa; không ngừng phát triển nguồn thông tin; nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác lưu trữ – thư viện; mở rộng hợp tác dịch vụ, chia sẻ nguồn thông tin với các trường, học viện trong và ngoài lực lượng…Công tác quản lý hoạt động chung của thư viện được thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, theo quy định chung của hệ thống thư viện quốc gia, thư viện CAND và nhà trường; việc quản lý, bảo quản sách, giáo trình, tài liệu được thực hiện nghiêm túc theo quy định; các loại tài liệu phục vụ hàng ngày, phục vụ lớp học theo từng môn học được bảo quản tại kho lưu thông; tài liệu mật được bảo quản riêng biệt và chỉ phục vụ cá nhân đọc tại chỗ. Việc theo dõi mượn, trả sách, giáo trình, tài liệu được thực hiện trên hệ thống máy tính thông qua phần mềm quản lý thư viện (Libol 8.0) và hệ thống sổ.

 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Thư viện Trường Đại học PCCC còn tồn tại nhiều hạn chế, bất cập. Các văn bản pháp lý quy định cụ thể về thư viện điện tử, thư viện số và liên thông trong hoạt động thư viện cũng như cơ chế, chính sách đối với hoạt động của thư viện nói chung và Thư viện Trường Đại học PCCC nói riêng còn chưa rõ ràng và ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn đặt ra. Vai trò quản lý của nhà trường và sự phối hợp của cấp ủy – lãnh đạo các đơn vị đối với hoạt động của thư viện còn nhiều hạn chế. Còn chậm đổi mới và nâng cao nhận thức, tư duy quản lý, phương thức  điều hành hoạt động của thư viện. Chất lượng và hiệu quả hoạt động của thư viện chưa cao. Cơ sở vật chất, kỹ thuật, trang thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin còn nhiều thiếu thốn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng thư viện điện tử, thư viện số còn nhiều khó khăn và bất cập. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa cho các hoạt động của thư viện còn nhiều hạn chế và chưa có hiệu quả…

 

CMCN 4.0 đang chuyển dịch mô hình thư viện từ thư viện truyền thống sang thư viện điện tử, thư viện số hiện đại, đòi hỏi thư viện Trường Đại học PCCC phải xác định được những biện pháp, bước đi thích hợp để tồn tại và phát triển.

 

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của thư viện đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ công tác giáo dục, đào tạo tại Trường Đại học PCCC trong giai đoạn hiện nay, thời gian tới, cần thực hiện các giải pháp sau:

 

Một là, tăng cường nguồn lực thông tin, tăng cường chất lượng và số lượng tài liệu trên cơ sở phát huy khai thác mọi tiềm năng trong và ngoài thư viện; đẩy mạnh liên kết vùng miền, liên kết chia sẻ nguồn lực thông tin trong thư viện.

 

Hai là, tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng thư viện điện tử, thư viện số trong thư viện.

 

Ba là, tập trung phát triển nguồn lực con người – cán bộ làm công tác thư viện – đủ trình độ, năng lực, kịp thời nắm bắt khoa học, công nghệ tiên tiến vào hoạt động thông tin thư viện.

 

Bốn là, tăng cường mở rộng hoạt động hợp tác về lĩnh vực thông tin thư viện với các cơ quan, tổ chức trong và ngoài lực lượng CAND, trong nước và quốc tế.

 

Năm là, đổi mới chất lượng, phương thức phục vụ bạn đọc, cán bộ thư viện phải là cầu nối trực tiếp giữa thư viện với bạn đọc.

 

Để thực hiện được các giải pháp trên, đề xuất Bộ Công an hoàn thiện hệ thống các văn bản quy định, hướng dẫn cụ thể về công tác thư viện trong các trường CAND; có quy định cơ chế về chia sẻ, sử dụng chung tài nguyên thư viện, có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, có chính sách khuyến khích động viên cán bộ làm công tác thư viện. Thống nhất các quy chuẩn nghiệp vụ áp dụng chung cho tất cả các Thư viện trong hệ thống các trường CAND, tạo điều kiện thuận lợi trong hoạt động hợp tác, trao đổi và chia sẻ nguồn lực thông tin trong thời gian tới; có chính sách đầu tư cho thư viện các trường CAND đảm bảo các thư viện phát triển theo hướng hiện đại hóa phù hợp với công tác giáo dục, đào tạo của lực lượng; tiếp tục đầu tư, hoàn thiện, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào tổ chức quản lý hoạt động thư viện. Các cơ quan chức năng cần có quy định riêng, cụ thể, tạo điều kiện để thư viện triển khai các dịch vụ cung cấp thông tin, nhất là thông tin số hóa, tạo hành lang pháp lý để thư viện có thể tạo lập và phổ biến nguồn tài nguyên thông tin dạng số./.

 

Đại tá, TS. Phạm Văn Năm

Phó Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC

 

Những điểm mới trong quy chế tuyển sinh đào tạo trình độ Tiến sĩ
Lấy ý kiến phản hồi của học viên về hoạt động giảng dạy của giảng viên góp phần thực hiện quy chế dân chủ trong Trường Đại học PCCC
THÔNG TIN LUẬN VĂN THẠC SĨ: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của lực lượng dân phòng trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại các khu dân cư trên địa bàn thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa