Lễ hội Lửa độc đáo ở Nhật Bản

Hiếm có đất nước nào lại lưu giữ một nền văn hóa truyền thống lâu đời với những lễ hội đặc trưng như Nhật Bản. Một năm có nhiều dịp lễ và hầu hết các dịp lễ đều kéo dài trong nhiều ngày. Trong những lễ hội đặc sắc ở  xứ sở hoa anh đào thì các lễ hội Lửa mang những màu sắc, dấu ấn và ý nghĩa riêng biệt.

 

 

Lễ hội lửa Kurama

Lễ hội lửa Kurama là một trong 3 lễ hội lớn nhất vùng Kyoto, thu hút rất đông du khách. Lễ hội diễn ra vào ngày 22/10 hàng năm tại Đền Yuki-Jinja trên sườn núi Kurama, có lịch sử gần 1100 năm, cách Thành phố Kyoto khoảng 30km về phía Bắc.  Đây là lễ hội được đánh giá là một trong những lễ hội truyền thống lập dị nhất của đất nước Nhật Bản diễn ra từ 6 giờ tối đến nửa đêm.

Vào những năm đầu thời kỳ Heian, rất nhiều biến động đã xảy ra: loạn Heisho, động đất… Để cầu cho thế gian được an lành, hạnh phúc, Thiên Hoàng đã mời Thần Yukimyojin để dẫn dắt con dân của mình. Tương truyền rằng, khi đáp ứng lời mời của Thiên Hoàng, vị thần này đã mang theo đoàn tùy tùng cầm đuốc và đồ tế lễ kéo dài cả cây số.

Ban đầu thần được thờ phụng tại Đền Yuki – Jinja trong cung điện Heian. Sau đó ngôi đền được dời đến Kurama ở phía Bắc kinh thành để trấn giữ phương Bắc. Về sau, đền được xây dựng lại bởi Toyotomi Hideyori. Để cảm ơn những điều mà thần Yukimyojin đã làm, người dân Kurama đã mang những lễ lộc và nghi thức truyền cho thế hệ sau bằng lễ hội này. Từ đó, lễ hội lửa Kurama được tổ chức hàng năm, trải qua nhiều thăng trầm, lễ hội đã có quy mô lớn như hiện nay.

Kurama được tổ chức hàng năm vào ngày 22/10 (cùng thời điểm với lễ hội Jidai Matsuri tại Kyoto) tại Đền Yuki – Jinja, Chùa Kurama-dera, Làng Kurama, Sakyo, Kyoto, Nhật Bản. Dù trời quang hay trời mưa, lễ hội đều được tổ chức bình thường.

Lễ hội diễn ra tại sườn núi Kurama. Bắt đầu từ 6 giờ tối và kết thúc vào lúc nửa đêm. Không khí trong lễ hội cực kỳ sôi nổi với sự tham gia của rất nhiều đàn ông trong vùng, từ trẻ em, đến thanh niên và trung niên. Điểm thu hút lớn nhất của lễ hội lửa này là đoàn những người đàn ông địa phương mang theo ngọn đuốc lớn rực cháy tập kết về trước Đền Yuki. Tiếp đó là đoàn rước kiệu Mishoki đi xung quanh làng rồi trở về Đền Yuki. Những người đàn ông tham gia lễ hội sẽ mặc trang phục truyền thống của vùng đất này những năm 940. Trang phục của họ gồm: 1 chiếc áo giáp vải với hoa văn nhiều màu, 1 chiếc khố truyền thống, 1 chiếc váy được bện bằng sợi dây thừng, 1 đôi dép chiến binh, 1 miếng vải đệm trên vai (để đặt ngọn đuốc).

Cuộc diễu hành của họ thực sự mang lại một cảnh tượng hùng vĩ đối với người xem. Trong màn đêm, nếu nhìn từ xa có cảm tưởng như đang được chứng kiến một con rồng lửa bắt đầu từ dưới núi tiến về điểm kết thúc là Đền Yuki-Jinja. Trẻ em là những người đầu tiên trong đám rước, họ cầm theo những ngọn đuốc nhỏ. Tiếp theo là thanh thiếu niên, họ mang theo những cây đuốc lớn hơn. Cuối cùng là những người đàn ông trong làng, họ mang theo những cây đuốc khổng lồ nặng tới 80kg, cao tới 3m.

Ban đầu, lễ hội chỉ dành riêng cho đàn ông. Nhưng, do dân số của làng ngày càng ít hơn, vài năm gần đây, nữ giới cũng được tham gia vào lễ hội rước lửa này. Lượng khách du lịch đến lễ hội rất đông, việc di chuyển theo đoàn người rất chậm chạp, có khi bị tắc nghẽn. Rất nhiều cảnh sát và lực lượng phòng vệ được sử dụng để đảm bảo an ninh cho lễ hội. Sự sôi động của lễ hội có thể khiến cho du khách mất đi kiểm soát bản thân để hòa chung vào không khí nơi đây.

Trước khi lễ hội diễn ra, ban tổ chức sắp xếp một số lửa trại nhỏ ở trước cửa các gia đình, dọc con đường đoàn diễu hành sẽ đi qua. Công tác sẵn sàng chữa cháy được chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm tránh những rủi ro hỏa hoạn. Loại đuốc được sử dụng là đuốc thông. Lễ hội lửa Kurama hoạt động theo hướng dẫn của ban tổ chức qua hệ thống loa phóng thanh, và các hiệu lệnh theo nhóm. 6 giờ tối, Đền Yuki-Jinja bắt đầu được thắp sáng, lễ hội chính thức được bắt đầu. Các thanh thiếu niên và trẻ em mang theo những cây đuốc của mình gia nhập vào đoàn rước từ khắp nơi dưới sự giám sát của cha mẹ. Tiếp đó là các thanh niên trong làng với bó đuốc lớn hơn, Cuối cùng là những người đàn ông với bó đuốc lớn nhất. Nếu đứng xem ở khoảng cách đủ gần, có thể cảm nhận được sức nóng của các bó đuốc này. Họ khiêng các bó đuốc diễu hành trên đường làng, vừa đi vừa hô “saireiya, sairyo” để chúc tất cả một lễ hội tốt lành. Mỗi bó đuốc sẽ có từ 2 đến 3 người khiêng, 1 người đi bên cạnh điều chỉnh và thông báo về ngọn lửa của bó đuốc. Các bó đuốc sẽ được tập trung về bậc đá trước Đền Yuki với khoảng vài trăm bó. 8 giờ tối, sau khi có hiệu lệnh, người ta sẽ cắt sợi dây thừng biểu tượng của thần thánh. Vài người đàn ông trong làng được cử nhiệm vụ lên đường vào đền để khiêng 2 chiếc kiệu Mikoshi (đền di động) rồi di chuyển xung quanh làng. Sau đó, 2 chiếc kiệu sẽ được đưa trở về Đền Yuki. Những người làm việc này phải là người có thể chất tốt, bởi những chiếc kiệu Mikoshi thường rất nặng.

Cuộc diễu hành sẽ kết thúc tại Đền Yuki – Jinja. Tại đây, các bó đuốc sẽ được xếp chồng lên nhau để tạo thành một đống lửa khổng lồ. Nó được duy trì cháy đến nửa đêm – thời điểm lễ hội kết thúc.

Trong khi lễ hội diễn ra, ta có thể sẽ được chiêm ngưỡng những bộ đồ cổ gia truyền của người dân nơi đây. Thường là các bộ áo giáp Samurai của tổ tiên họ truyền lại từ thời xa xưa. Những món đồ này được gia chủ trang trí trong nhà của họ, cách không xa so với mặt đường, đứng ngoài cũng có thể chiêm ngưỡng được.

Lễ hội Lửa Tejikara

Lễ hội Lửa Tejikara được tổ chức vào thứ Bảy thứ hai của tháng Tư và được cho là có lịch sử hơn 300 năm. Những thác tia lửa đổ xuống những người đàn ông cởi trần đến eo đang khiêng kiệu rước trên vai; những đợt phun tia lửa lớn bay lên từ kiệu; rất nhiều người đàn ông vừa nhảy múa tưng bừng xung quanh kiệu vừa khua chuông và đốt pháo nổ. Đây là một lễ hội náo nhiệt của âm thanh và lửa. Đèn lồng treo trên các cột tre cao 20m được thắp sáng. Người ta nói rằng năm đó sẽ có mùa thu hoạch bội thu nếu đèn lồng được thắp sáng mà không có trục trặc gì. Một chiếc kiệu rước được đung đưa qua lại liên tục bởi những người đàn ông đi dưới những thác tia lửa pháo hoa. Thuốc súng chứa trong kiệu rước được đốt bởi các thác tia lửa.

Lễ hội lửa Obon

Lễ hội lửa truyền thống ở Nhật Bản (Obon) là dịp để con cháu báo hiếu với tổ tiên. Lễ hội này có đôi nét tương đồng giống như lễ Vu Lan báo hiếu và xá tội vong nhân của Việt Nam.

Tại Nhật Bản có kỳ nghỉ lễ Obon. Đây là dịp để người dân trên cả nước tưởng nhớ linh hồn của tổ tiên. Trong những ngày này, người Nhật dù đang ở xa cũng tề tựu đông đủ thăm hỏi ông bà, cha mẹ và viếng mộ người thân. Lễ hội truyền thống này của xứ sở Phù Tang có hơn 400 năm tuổi.

Obon – lễ hội truyền thống trên khắp nước Nhật, mang sắc màu linh thiêng và một chút huyền bí. Hàng năm, cứ vào 15/8, các gia đình ở Nhật Bản thường quây quần lại với nhau trong một đợt nghỉ khá dài, những người con đang ở xa đều trở về thăm cha mẹ, ông bà và cùng đi viếng mộ những người thân trong gia đình. Lễ hội Obon mang ý nghĩa là dịp mà linh hồn của những người đã khuất sẽ quay trở lại nơi trần thế.

Lễ hội Obon lớn nhất sẽ được tổ chức tại Cố đô Kyoto, hoạt động nổi bật trong dịp lễ Obon chính là Lễ Dâng lửa để soi đường cho linh hồn những người đã khuất quay trở về trời, nghi thức này được cho rằng đã có từ thời Muromachi (1336 – 1573). Nghi thức này thu hút rất nhiều người dân cũng như du khách từ khắp các nơi trên thế giới đến tham quan. Trong Lễ Dâng lửa linh thiêng này, 5 đám lửa lớn sẽ được đốt lên lần lượt ở trên 5 ngọn núi xung quanh Kyoto trong khoảng một giờ đồng hồ, tạo nên một hình ảnh đặc trưng tuyệt vời nhất giữa đêm hè ở Cố đô Nhật Bản. Trong khi dâng lửa, những người tham gia đốt lửa và người tham quan sẽ gửi những lời cầu nguyện đến tổ tiên qua ánh sáng của ngọn lửa. Sau khi lửa đã cháy hết, các vũ công sẽ nhảy các điệu múa truyền thống của lễ hội Obon ở Chùa Yusen-ji dưới chân các ngọn núi.

Lễ hội lửa Obon là dịp để du khách hiểu thêm về con người và văn hóa đặc sắc ở xứ sở Phù Tang.

Lễ hội Oniyo – Fukuok

Lễ hội lửa Oniyo là một trong ba lễ hội lớn nhất ở Nhật Bản, đây là một nghi lễ Shinto được thực hiện để xua đuổi linh hồn ma quỷ. Lễ hội có truyền thống rất lâu đời, cách đây 1.600 năm, được tổ chức thường niên vào tháng 1 tại ngôi Đền Daizenji Tamataregu huyền thoại với mong muốn xua đi những linh hồn xấu xa. Nghi lễ của lễ hội bắt đầu bằng đốt cháy một ngọn đuốc to trong sân đền vào 9 giờ tối ngày mồng 7 tháng 1 sau đó sẽ được chia ra làm 6 ngọn đuốc nhỏ hơn. Mỗi một ngọn đuốc dài 13m và nặng 1200kg. Những người đàn ông mặc khố sẽ ôm những ngọn đuốc này đi vòng quanh đền. Mỗi một bụi tro, than rơi xuống từ các ngọn đuốc đều được cho là mang lại may mắn.

Lễ hội Okera Mairi

Một trong những nét đặc sắc ngày Tết và không khí lễ hội ở đất nước Nhật Bản là Lễ hội Okera Mairi tại Đền Yasaka, Kyoto. Okera-Mairi còn có một cái tên gọi khác là Lễ hội Đốt Lửa Thiêng. Lễ hội này được tổ chức từ đêm giao thừa đến ngày đầu của năm mới tại Đền Yasaka. Đây được coi là một nét văn hóa độc đáo của Kyoto.

“Okera” là một loại cây cất lâu năm, rễ của nó được sử dụng như một loại thuốc tiêu hóa trong y học cổ truyền. Okera là một loại dược thảo, người ta tin rằng đốt Okera giúp loại bỏ những năng lượng tà ác của năm đã qua và ban phước lành, tuổi thọ cho năm mới. Loài cây này cũng được sử dụng như một nét văn hóa mà người dân Nhật cho rằng có thể xua đuổi ma quỷ và xui xẻo bằng cách cho “Okera” vào ngọn lửa. Theo đó, rất nhiều người sẽ mang những đốm tàn của ngọn lửa này về nhà. Bởi lẽ, người ta tin rằng nếu sử dụng những than hồng đó để nấu Zoni – một loại canh chứa rau, thịt gà cùng bánh gạo mochi (món ăn đại diện cho truyền thống năm mới ở Nhật Bản); hoặc dùng tro tàn đó để thắp sáng ngọn nến trên bàn thờ gia đình, thì họ sẽ có một năm mới an lành, bình yên và hạnh phúc. Những ngọn lửa đỏ cháy ở Đền Yasaka tạo thành một cảnh tượng mang tính biểu tượng của đêm giao thừa, bắt đầu một năm mới ở Kyoto.

Lễ hội lửa Nachi ở tỉnh Wakayama

Lễ hội Lửa Nachi ở tỉnh Wakayama là một trong những lễ hội lâu đời và thiêng liêng ở Nhật được tổ chức vào tháng 7 hàng năm. Lễ hội tổ chức ở khu vực thác Nachi, tỉnh Wakayama, Nhật Bản, cách Thành phố Osaka khoảng 3 đến 4 giờ đi xe hoặc tàu điện. Khi lễ hội bắt đầu, các thanh niên trai tráng sẽ mang các ngọn đuốc nặng 50kg trên vai của họ và hét lớn lấy khí thế, trong khi những người bên cạnh sẽ nhảy múa nhịp nhàng, từ từ đi xuống các bậc thang của ngôi đền. Người dân tới xem ai cũng vô cùng hứng khởi, họ cùng hò reo cổ vũ cho những người vác bó lửa, không khí vô cùng náo nhiệt.

Lễ hội lửa và tuyết Hiburi Kamakura

Mỗi năm mới âm lịch, vào khoảng giữa tháng hai, khu vực đầy tuyết của tỉnh Akita lại tổ chức Hiburi Kamakura – Lễ hội Lửa và Tuyết. Các nghi thức đánh dấu sự kết thúc của mùa Đông và bắt đầu mùa Xuân. Bên cạnh đó, lễ hội tổ chức cũng là để họ đem lại những năng lượng tích cực, hay còn gọi là “kami”.Bên cạnh dòng sông Kinokinai đóng băng, nơi gần một cụm cây hoa anh đào đang ngủ, người dân địa phương xây dựng những lều tuyết nhỏ gọi là Kamakura – đền thờ cho Thần nước Shinto, Sui Jin. Trẻ em vội vã từ Kamakura này sang Kamakura tiếp theo, trân trọng cúng bái để cầu mong sức khỏe và tài lộc.Sui Jin là một trong những vị thần tốt, bởi Thần Sui Jin có bảo vệ cho ngư dân. Nhưng tại Thị trấn Kakunodate – nơi không giáp biển, Sui Jin được kêu gọi để bảo vệ ruộng lúa và ngăn chặn vụ mùa thất bại. Trồng lúa là một nghề buôn bán khó khăn và vì nhiều người trong khu vực này vẫn kiếm sống bằng nông nghiệp nên ít ai có thể có được nhiều cơ hội tốt. Đặc biệt là với mối đe dọa của Yuki-Onna – còn gọi là Người phụ nữ tuyết.

Trong một số câu chuyện, Yuki-Onna được miêu tả là một người phụ nữ phức tạp, sinh ra từ một cuộc đời bi kịch và mang đầy cay đắng. Nhưng ngay từ đầu, nhiều người đã tin rằng cô ấy là ác quỷ.Trong thuyết vật linh của Nhật Bản, tất cả các linh hồn đều cần phải được xoa dịu, bất kể chúng có không hợp tác đến mức nào. Trong phần đầu tiên của lễ hội Hiburi Kamakura, một ngôi đền được xây dựng để vinh danh họ, được trang trí với các lễ vật và bùa may mắn. Các linh mục Shinto, hoặc Kannushi sẽ dẫn đầu việc thờ phượng. Họ mặc áo choàng lụa mỏng, những hình vẽ màu hồng, đỏ và xanh chấm phá cảnh quan tuyết phủ. Họ đọc những lời cầu nguyện bằng giọng điệu điềm tĩnh bằng chính sự bình tĩnh của họ. Trước mặt họ là một nhóm những người đàn ông cúi đầu trong sự tôn kính, kiên quyết đứng vững trước những linh hồn xấu xa của mùa đông.

Một vũ công nắm giữ một đầu của sợi dây khi nó bắt đầu được đốt cháy. Dần dần, sợi dây tạo thành một vòng bảo vệ. Một cơn gió mạnh sẽ làm ngọn lửa bùng lên, càng lúc càng nhanh hơn. Hơi nóng từ ngọn lửa làm tan tuyết thành mưa. Những ngọn lửa uốn lượn quanh cơ thể vũ công. Ngọn lửa chiếu sáng khuôn mặt của đám đông người tham gia như những khung hình ngược sáng của một cuộn phim. Trên gương mặt họ có niềm vui và cả sự kinh ngạc. Các vũ công Hiburi đưa khán giả đến một cõi tâm linh, một thế giới nơi ma quỷ và linh hồn cai trị – nơi logic và ý thức chung bị suy giảm. Đó là một nơi mà các đặc tính huyền bí của lửa là thứ duy nhất con người có thể sử dụng để tự vệ trước những bất hạnh của cuộc sống. Ngoài ra, các vũ công Hiburi phải chịu được sức nóng dữ dội và những đám khói dày đặc cho đến khi họ vứt bỏ những linh hồn xấu xa của mùa Đông. Cuối cùng, khi ngọn lửa bập bùng chỉ cách bàn tay họ vài inch, sợi dây bị cuốn vào hướng của một ngọn lửa. Yuuki-Onna đã đi chưa? Chỉ có thời gian mới trả lời. Họ đã làm đủ mọi cách để triệu tập thần Sui Jin? Cuộc sống của người dân Kakunodate có thể phụ thuộc vào nó.

Không phải ngẫu nhiên hay trùng hợp mà có sự đối xứng trong chữ Hán cho lửa (火) và con người (人); chân cong của hai chữ Hán này thể hiện tiềm năng cho cả mặt tốt và mặt xấu. Lửa có thể mang lại sự chết chóc và hủy diệt, nhưng cũng có thể tạo ra sự ấm áp, ánh sáng và năng lượng. Tương tự, theo quan niệm của Phật giáo về tốt và xấu, con người ở thời điểm tồi tệ nhất có thể tồn tại trong một thế giới vật chất thuần túy, nơi tất cả những gì tồn tại là những gì có thể nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận. Nhưng, nếu họ chọn thực hiện tiềm năng của mình vì điều tốt đẹp, họ có thể sống trong thế giới tâm linh. Và khi làm như vậy, họ có thể đến được Núi Sumeru huyền thoại và trải nghiệm được sự giác ngộ. Nó có thể trông giống như người dân địa phương của Kakunodate chỉ đang vung những quả bóng lửa quanh thân mình. Nhưng nếu nhìn sâu hơn một chút có thể may mắn thấy được núi Sumeru đang rực cháy với ánh sáng của Hiburi Kamakura./.

                                                                                                        Thiên Hương

                                                                                     (Tổng hợp từ nhiều nguồn)

 

NHỮNG TRÒ CHƠI DÂN GIAN HẤP DẪN TRONG DỊP TẾT CỔ TRUYỀN
Tử Cấm Thành – 24 triều đại (400 năm) và hơn 80 lần hỏa hoạn
Thơ: Gặp lại thầy tôi