Thiếu tướng, TS. Lê Quang Bốn – Hiệu trưởng Trường ĐHPCCC: PHÁT TRIỂN TRƯỜNG ĐẠI HỌC PCCC THEO MÔ HÌNH ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC 4.0…

Trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) tác động toàn diện, sâu rộng và nhanh chóng, trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục và đào tạo nói chung và đào tạo nguồn nhân lực PCCC&CNCH nói riêng, việc nâng cao chất lượng đào tạo đại học và sau đại học ngành PCCC&CNCH càng trở nên bức thiết và là xu hướng phát triển tất yếu. Nhân dịp đầu Xuân Canh Tý, Tạp chí PC&CC đã có cuộc trò chuyện với Thiếu tướng, TS. Lê Quang Bốn – Hiệu trưởng Trường Đại học PCCC về phát triển Trường Đại học PCCC theo mô mình đào tạo đại học 4.0 đáp ứng yêu cầu thực tiễn đặt ra.

PV: Thiếu tướng đánh giá như thế nào về những tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tới giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục đào tạo về PCCC&CNCH nói riêng hiện nay?

Thiếu tướng, TS. Lê Quang Bốn: Chúng ta cần nhận thức rằng, cuộc cách mạng nào cũng mang lại cơ hội và thách thức cho mọi lĩnh vực, mọi quốc gia. Trong đó, giáo dục đào tạo của các quốc gia nói chung, của Việt Nam nói riêng là một trong những lĩnh vực chịu sự tác động lớn nhất của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Để xây dựng và phát huy nguồn lực trí tuệ Việt Nam trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 có nhiều giải pháp và công việc cần phải làm, trong đó, vấn đề rất quan trọng là nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Bởi vì, giáo dục đào tạo là nơi trực tiếp đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp 4.0, là cơ sở vững chắc để tiếp nhận, chuyển giao những thành tựu khoa học, công nghệ mới; quyết định đến sự phát triển bền vững của đất nước.

Qua nghiên cứu cho thấy, cuộc cách mạng 4.0 đã và đang có những tác động tích cực đối với nền giáo dục ở Việt Nam nói chung, giáo dục đại học nói riêng. Những tác động tích cực cơ bản đó là: đặt ra yêu cầu phải xây dựng một mô hình giáo dục thông minh – “Giáo dục 4.0”; thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp của giảng viên, sinh viên; tạo điều kiện cho hợp tác giữa giáo dục đại học và sản xuất công nghiệp; giúp hoạt động dạy và học diễn ra mọi lúc và mọi nơi, người học có thể cá nhân hóa, hoàn toàn quyết định việc học tập theo nhu cầu của bản thân; sự phát triển công nghệ thông tin, công cụ kỹ thuật số, hệ thống mạng kết nối và siêu dữ liệu sẽ là những công cụ và phương tiện tốt để thay đổi cách thức tổ chức và phương pháp giảng dạy; đào tạo thông qua các lớp học trực tuyến, lớp học ảo, phòng thí nghiệm ảo, thiết bị ảo thư viện số… ngày càng nhiều, được kiểm soát chặt chẽ hơn, chất lượng tốt hơn.

Bên cạnh những tác động tích cực trên, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng có một số tác động tiêu cực đến giáo dục nói chung, giáo dục đại học ở Việt Nam nói riêng, đó là: sự xuất hiện quá nhiều các công cụ hỗ trợ, chương trình, nội dung đào tạo, nghiên cứu hiện đại, tiên tiến nếu các trường đại học không theo kịp sẽ bị tụt hậu; nội dung, chương trình, thời gian đào tạo tại trường sẽ bị rút ngắn, số giờ chuẩn của giáo viên bị giảm dẫn đến biên chế đội ngũ cán bộ, giáo viên cũng sẽ phải điều chỉnh cho hợp lý; sự xuất hiện nguồn tài liệu “mở”, đa chiều, có nhiều nguồn tài liệu không chính thống, chưa được kiểm duyệt chặt chẽ dẫn đến sinh viên gặp khó khăn trong việc lựa chọn tài liệu khoa học, chính thống, chính xác.

Trong lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cũng có rất nhiều tác động. Đối với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cuộc cách mạng 4.0 đã và đang có những ảnh hưởng sâu sắc. Cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa và làm tăng nguy cơ cháy, nổ. Nhưng mặt khác, cách mạng công nghiệp 4.0 cũng có thể hỗ trợ rất nhiều cho công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ thông qua các ứng dụng của công nghệ hiện đại như: Ứng dụng hệ thống cảnh báo cháy sớm, giải pháp ICT, công nghệ phun sương hạt nano, hệ thống báo cháy thông minh trên nền công nghệ IoT…; giúp chúng ta nghiên cứu, chế tạo robot chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, robot giám sát sạt lở, xói mòn và cháy rừng; chế tạo thiết bị định vị, giám sát an toàn cho lực lượng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ… Các mạng cảm biến có dây, không dây và mạng cảm biến thông minh có thể được sử dụng để phát hiện rò rỉ khí hoặc sự hiện diện của khí dễ cháy. Các hệ thống vòi, vòi phun nước có thể được vận hành bằng cảm biến có thể phát hiện áp lực nước, lưu lượng và mức độ kích hoạt các mức phù hợp. Các thiết bị phát hiện khói và nhiệt có thể giúp nhanh chóng phát hiện đám cháy. Các cảm biến cho hệ thống chữa cháy giúp tự động kích hoạt các hệ thống đó và có thể tiết kiệm thời gian so với kích hoạt bằng phương pháp thủ công. Trí tuệ nhân tạo giúp cho việc phân tích tự động số lượng tòa nhà trong khu vực chữa cháy, dân số và đường đi đến khu vực cần chữa cháy đó và phương pháp có thể sử dụng để dập tắt đám cháy. Trí tuệ nhân tạo cũng có thể được sử dụng để phân tích âm thanh và độ rung để phát hiện rò rỉ trong đường ống dẫn khí gas, qua đó ngăn chặn được hỏa hoạn do rò rỉ khí gas…

Những tác động như trên của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang đặt ra một câu hỏi lớn, rất quan trọng đối với công tác giáo dục đào tạo của lực lượng Công an nhân dân, đó là, các học viện, trường Công an nhân dân cần phải ứng dụng những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 trong công tác đào tạo như thế nào?

PV: Thực trạng công tác giáo dục đào tạo ở Trường Đại học PCCC trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 như thế nào, thưa Thiếu tướng?

Thiếu tướng, TS. Lê Quang Bốn: Những năm vừa qua, Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy đã đặt ra mục tiêu xây dựng, phát triển nhà trường trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học đầu ngành về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ ở Việt Nam. Để thực hiện mục tiêu đó, nhà trường đã xác định phải đổi mới tư duy, đổi mới công tác giáo dục đào tạo cho phù hợp với những yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, tức là phải nghiên cứu, xây dựng nhà trường theo các tiêu chí của “Mô hình trường đại học 4.0” với trọng tâm mũi nhọn là đào tạo chuyên sâu các chuyên ngành về: An toàn cháy; Chữa cháy; Cứu nạn, cứu hộ.

Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý giáo dục, giảng dạy và học tập. Hiện tại, nhà trường đã trang bị đầy đủ máy tính và phủ sóng Internet đến tất cả các phòng làm việc của các đơn vị; phủ sóng Internet đến tất cả các ký túc xá sinh viên; đã triển khai nhiều phần mềm phục vụ công tác quản lý đào tạo, giảng dạy, nghiên cứu khoa học theo các lĩnh vực khác nhau. Nhà trường đã xây dựng nhiều phòng học thông minh, phòng học chuyên đề, phòng thí nghiệm phục vụ đào tạo chuyên sâu về các lĩnh vực: Tiếng Anh; Tin học; Vật Lý, Hóa học; thực hành ô tô, máy bơm, hệ thống chữa cháy tự động; các phòng thử nghiệm khả năng chống cháy; trung tâm huấn luyện, thực hành về chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ… với các trang thiết bị, các mô hình hiện đại trị giá hàng trăm tỷ đồng. Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy đã trang bị bảng tương tác thông minh cho nhiều phòng học chuyên dùng; 100% phòng học của nhà trường được trang bị hệ thống máy chiếu, máy tính. Nhà trường cũng đã xây dựng và đưa vào hoạt động hệ thống Thư viện điện tử, trường bắn điện tử, trung tâm công nghệ thông tin, Website, mạng LAN, hệ thống camera giám sát toàn bộ giảng đường… Đội ngũ cán bộ lãnh đạo từ cấp Tổ, Đội trở lên và 100% đội ngũ giảng viên đã đào tạo chuẩn hóa về trình độ tin học và được trang bị máy tính xách tay để phục vụ công tác chuyên môn. Bên cạnh đó, nhà trường cũng luôn chú trọng đến vấn đề rèn luyện thể lực, sức khỏe, kỹ năng bơi lặn, leo trèo cho học viên, nhất là học viên các chuyên ngành chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ hệ trung cấp và hệ đại học chính quy trong ngành Công an.

Những kết quả trên đã giúp cho công tác giáo dục đào tạo của Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy những năm vừa qua bắt nhịp với xu thế chung của nền giáo dục nước nhà, đáp ứng cơ bản yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo cán bộ Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của lực lượng Công an nhân dân trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Tuy nhiên, đó mới chỉ là kết quả bước đầu; hiện tại và tương lai, nhà trường còn rất nhiều việc cần phải thực hiện đột phá hơn nữa, tốt hơn nữa, quyết liệt hơn nữa, hiệu quả hơn nữa.

PV: Trong thời gian tới, Trường Đại học PCCC đã có giải pháp nào để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, đào tạo của nhà trường trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, thưa Thiếu tướng?

Thiếu tướng, TS. Lê Quang Bốn: Trước những tác động của cách mạng công nghiệp 4.0 đối với công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ nói chung, đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ nói riêng, để tiếp tục thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ đào tạo cán bộ phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho lực lượng Công an nhân dân và cho xã hội, theo chúng tôi, trong thời gian tới, công tác giáo dục đào tạo ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy cần thực hiện tốt các định hướng, nhiệm vụ cơ bản, quan trọng sau đây:

Một là, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ nói chung, cán bộ, giáo viên, học viên của Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy nói riêng cần nhận thức rõ sự tác động to lớn của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 với giáo dục đào tạo trong thời gian tới để chủ động nắm bắt, tiếp cận và thích ứng với thực tiễn.

Cấp ủy, lãnh đạo các đơn vị của Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy cần đẩy mạnh việc quán triệt, chỉ đạo triển khai, thực hiện các văn bản quan trọng của Đảng, Nhà nước và ngành Công an liên quan đến giáo dục đào tạo trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0: Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XI ngày 04/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 04/5/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4; Công văn số 1891/BGDĐT-GDĐH ngày 05/5/2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đào tạo nguồn nhân lực có khả năng thích ứng với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4…

Hai là, cần sớm nghiên cứu, xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy trở thành “trường đại học thông minh” trong giai đoạn 10 năm, 20 năm tới. Trong đó, tập trung vào việc xây dựng các giá trị cốt lõi của “Mô hình trường đại học 4.0” như: Giảng đường thông minh; Thư viện thông minh; Ký túc xá thông minh; Quản trị thông minh… Nhà trường cũng cần xây dựng “triết lý giáo dục” với đặc trưng riêng của mình để làm trụ cột chính; mọi hoạt động, mục tiêu giáo dục đào tạo phải hướng tới việc xây dựng, bồi đắp các giá trị theo “triết lý giáo dục” đó. Tập trung chấn chỉnh và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, đặc biệt là, đào tạo trung cấp, đại học, sau đại học hệ chính quy trong ngành Công an dựa trên nền tảng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và đáp ứng các yêu cầu, nhiệm vụ của lực lượng Công an nhân dân. Theo đó, cần xác định rõ và tập trung đào tạo cán bộ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong thời gian tới theo một số mô hình như: đào tạo lính chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ chuyên trách; đào tạo sỹ quan chỉ huy chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; đào tạo cán bộ quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; đào tạo cán bộ nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện, thiết bị phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ…

Ba là, việc xây dựng mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo đối với hệ trung cấp, đại học của nhà trường trong thời gian tới cần chú ý đến việc nâng cao thể lực, sức khỏe, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, kỹ năng sử dụng các phương tiện, thiết bị chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ hiện đại, kỹ năng Tiếng Anh, kỹ năng tin học… cho học viên để có thể tận dụng tốt những cơ hội do cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại. Muốn vậy, cần tập trung thực hiện tốt các việc như: thiết kế lại nội dung, chương trình, mô hình đào tạo theo hướng giảm lý thuyết tăng thực hành, thực tế; đào tạo theo nhu cầu xã hội, theo yêu cầu, nhiệm vụ các tình huống chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thường xảy ra trên thực tiễn; xây dựng, phát triển các chương trình đào tạo trực tuyến, chất lượng cao đáp ứng nhu cầu học tập, thực hành suốt đời của mỗi cán bộ, chiến sĩ; tăng dung lượng các học phần, học trình do các nhà làm thực tế giảng dạy để tăng tính thực tiễn của các chương trình đào tạo; xây dựng và phát triển các chương trình đào tạo, tài liệu dạy học và phương pháp giảng dạy đạt chuẩn quốc tế, sát với thực tiễn; thay đổi phương pháp đào tạo cho theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin như: đào tạo ảo, mô phỏng, số hóa bài giảng; tăng các học phần, học trình đào tạo bằng tiếng Anh đối với hệ đại học, sau đại học; tăng cường đào tạo về công nghệ thông tin ở các hệ học, bậc học; xây dựng chuẩn đầu ra Tiếng Anh, tin học đáp ứng yêu cầu và tiêu chuẩn quốc tế, quốc gia…

Bốn là, tiếp tục tập trung nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục ở Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục đại học 4.0. Muốn vậy, cần tập trung thực hiện tốt các nội dung sau: chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp của đội ngũ cán bộ, giảng viên phù hợp với nhiệm vụ và yêu cầu công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học hiện nay của nhà trường; xây dựng quy hoạch các chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư, Giảng viên chính, quy hoạch danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú, quy hoạch giáo viên đầu đàn để có định hướng đào tạo, bồi dưỡng lâu dài; đẩy mạnh công tác luân chuyển giáo viên nghiệp vụ từ 02 đến 03 năm đến Công an các địa phương; tiếp tục rà soát danh mục vị trí việc làm, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ theo vị trí việc làm; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường giỏi về ngoại ngữ, giỏi về khoa học công nghệ, giỏi về các kỹ năng mềm; trong đó giáo viên chuyên ngành phải thực sự tiêu biểu, là những chuyên gia giỏi, sâu về lý luận và thực tiễn, sẵn sàng tham gia các nhiệm vụ, hoạt động thực tế của lực lượng phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

Năm là, đẩy mạnh việc đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất, giáo trình, tài liệu, phương tiện dạy học đáp ứng yêu cầu giáo dục đại học 4.0. Muốn vậy, cần phải tập trung thực hiện tốt các nội dung sau: tiếp tục hoàn thiện hệ thống lý luận, xây dựng các nguồn dữ liệu mở để chia sẻ tri thức về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; tăng cường đầu tư, nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ mới, các hệ thống quản lý thông minh phục vụ công tác quản lý, đào tạo; đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật hiện đại phục vụ cho công tác quản lý, đào tạo nhất là phục vụ huấn luyện, thực hành nghề nghiệp về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong quản trị đại học, xây dựng cơ chế quản lý linh hoạt, nhạy bén và kịp thời; phải tranh thủ mọi nguồn lực để phát triển, xây dựng cơ sở vật chất của nhà trường, từ đầu tư của nhà nước, từ các nguồn lực xã hội hóa và từ các nguồn lực quốc tế; tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu khoa học về những tác động của cuộc cách mạng 4.0 đến công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; tiếp tục tổ chức biên dịch, biên soạn, chỉnh lý, bổ sung, số hóa hệ thống giáo trình, tài liệu dạy học đối với các bậc học, các chuyên ngành đào tạo, nhất là đối với hệ đào tạo chính quy trong ngành Công an; xây dựng Trung tâm Lưu trữ và Thư viện hiện đại; đổi mới tổ chức và hoạt động của Tạp chí Phòng cháy và chữa cháy, trang thông tin điện tử theo tiêu chuẩn quốc gia, quốc tế để phục vụ công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học của nhà trường và của lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy.

Sáu là, tăng cường các mối quan hệ, hợp tác với bên ngoài để không ngừng nâng cao năng lực, uy tín, vị thế, thương hiệu của nhà trường. Muốn vậy, cần phải tập trung thực hiện tốt các nội dung sau: tạo điều kiện thuận lợi về môi trường pháp lý và xã hội để các nhà đầu tư, các doanh nghiệp trong và ngoài nước liên kết, hợp tác đào tạo, chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cho nhà trường; gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường với các đơn vị Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và các cơ quan chuyên trách trong công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hoạt động thực tiễn; tăng cường quan hệ đối ngoại với các đối tác truyền thống, mở rộng quan hệ với các nước trong khu vực để đào tạo cán bộ, giáo viên, tiếp nhận nguồn viện trợ, phương tiện kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ hiện đại, tiên tiến; tích cực tham gia các sự kiện quốc tế và khu vực về lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.

PV: Xin cảm ơn Thiếu tướng Lê Quang Bốn! Trước thềm năm mới Xuân Canh Tý 2020, Tạp chí PC&CC kính chúc Thiếu tướng – Hiệu trưởng cùng gia đình Sức khỏe – Hạnh phúc – An khang – Thịnh vượng. Chúc Trường Đại học PCCC một năm gặt hái nhiều thành công!

Thảo Nguyên

(Theo Tạp chí PC&CC)

 

 

 

Đại hội Đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XV (Nhiệm kỳ 2017 – 2019)
Đoàn Thanh niên Trường Đại học Phòng cháy chữa cháy tham gia Ngày hội tư vấn tuyển sinh năm 2011 tại trường Đại học Cần Thơ.
Phối hợp với phòng Cảnh sát PCCC Bắc Thăng Long diễn tập phương án Chữa cháy & CNCH năm 2012